Tι είναι το Burn out;

Σύμφωνα με τη διεθνή ορολογία και την εκτενή επιστημονική διερεύνηση των προηγούμενων χρόνων, το Burn Out αποτελεί ένα εργασιακό φαινόμενο, όπου σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) συμπεριλαμβάνεται στη Διεθνή Ταξινόμηση ICD-11. Παρ΄ όλο που οι έρευνες και η επιστημονική κοινότητα δεν το έχουν ακόμα κατατάξει στο διαγνωστικό εγχειρίδιο των ψυχολόγων (DSM-5), αποτελεί αναμφισβήτητα ένα φαινόμενο που απασχολεί συνεχώς περισσότερους ερευνητές σε όλο τον κόσμο, καθώς η εμφάνισή του γίνεται όλο και πιο συχνή στον εργασιακό χώρο και στους εργαζομένους πιο συγκεκριμένα. Εάν κάναμε μία προσπάθεια να το ορίσουμε θα το χαρακτηρίζαμε ως ένα σύνδρομο, που σχετίζεται με το χρόνιο εργασιακό στρες, το οποίο δεν έχουμε διαχειριστεί σωστά και δεν έχουμε προβεί στην ουσιαστική αντιμετώπισή του.

Κύρια Χαρακτηριστικά του Burn Out είναι τα εξής:

Εξάντληση, κόπωση ή μειωμένα επίπεδα ενέργειας
Αυξημένη νοητική αποστασιοποίηση από την εργασία
Αισθήματα αρνητισμού για την εργασία του ατόμου
Μειωμένη εργασιακή απόδοση με το πέρασμα του χρόνου

Επιπλέον, η συμπτωματολογία μπορεί να περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και τα:

Συμπτώματα κόπωσης
Διαταραχές ύπνου
Έντονη αυτοκριτική
Αρνητική ή κυνική διάθεση
Απόγνωση
Καταθλιπτικά συναισθήματα (ενοχές, απομόνωση, έντονη εσωστρέφεια κ.α.)
Μειωμένη εσωτερική κινητοποίηση για την επίτευξη στόχων, μείωση αυτοπεποίθησης σε περισσότερους από έναν τομέα της ζωής του ατόμου
Ελάττωση των γνωστικών λειτουργιών, της δημιουργικότητας και του κινήτρου εργασίας
Σταδιακά μειωμένη απόδοση στην εργασία, αδικαιολόγητες απουσίες
Δυσκολία συγκέντρωσης, συχνός αποπροσανατολισμός σκέψης
Εξαρτητικού τύπου συμπεριφορές
Αύξηση των οργανικών και των ψυχοσωματικών προβλημάτων, όπως είναι οι πόνοι στη μέση, ταχύπνοια, κρίσεις πανικού, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, μυοσκελετικοί πόνοι κ.α.

Κοινά χαρακτηριστικά των ανθρώπων με συμπτώματα Burn Out

Η αλήθεια είναι πως τα συμπτώματα του Burn Out δεν εμφανίζονται σε όλους τους ανθρώπους, ακόμα και αν εργάζονται στο ίδιο εργασιακό περιβάλλον. Ένα κοινό χαρακτηριστικό των ανθρώπων που διακατέχονται από αυτό είναι το υψηλό αίσθημα αφοσίωσης στην εργασία τους. Συγκεκριμένα, δεν είναι λίγοι αυτοί που νοηματοδοτούν έντονα το χώρο και το αντικείμενο της εργασίας τους, δίνοντας μεγάλη βαρύτητα στην όποια αποτυχία ή επιτυχία τους, χωρίς να μπορούν να διαχωρίσουν, και πολλές φορές να μετριάσουν, την εκάστοτε περίσταση. Έτσι, αναλαμβάνουν περισσότερες ευθύνες από αυτές που τους αναλογούν ή πρέπει και προσπαθούν να επιτύχουν ολοένα και περισσότερα πράγματα, με αποτέλεσμα όταν δεν τα διεκπεραιώνουν, να δημιουργείται ένα αίσθημα κενού, ανασφάλειας και εσωτερικής ευερεθιστότητας. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό είναι το υψηλό αίσθημα ευθύνης, το οποίο έχουν οι εργαζόμενοι που δυσκολεύονται στη διευθέτηση ορίων, τόσο με τους συναδέλφους, όσο και με τους προϊσταμένους τους.

Burn out και οργανωσιακή δομή της εταιρείας

Το Burn Out αποδίδεται κυρίως στα οργανωσιακά προβλήματα μιας επιχείρησης, τα οποία μπορεί να είναι:

Ο υπερβολικός φόρτος μιας εργασίας
Το εργασιακό Βullying, μεταξύ συναδέλφων – προϊσταμένων
Η ανεπαρκής εσωτερική οργάνωση
Η έλλειψη αξιοκρατίας
Η ύπαρξη διακρίσεων στο χώρο εργασίας
Η ανεπαρκής επιβράβευση, υλική και λεκτική

Burn out, οι επιχειρήσεις και το μέλλον

Οι ηγέτες χωρίς εν συναίσθηση, οι επιχειρήσεις με διαφόρων ειδών οργανωσιακά προβλήματα, καθώς και οι συνάδελφοι – εργοδότες χωρίς αναγνώριση και επιβράβευση του έργου των υπόλοιπων συναδέλφων και των εργαζομένων τους, τείνουν σταδιακά να επιδεινώνουν τα επίπεδα του άγχους των ατόμων στο εργασιακό τους πλαίσιο, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα εκδήλωσης διαφόρων συμπτωμάτων Burn Out, όσο περνάει σταδιακά ο καιρός. Εξάλλου, θα πρέπει όλοι μας να θυμόμαστε πως ακόμα και αν ένα στέλεχος μένει προς το παρόν σε μία επιχείρηση για οικονομικούς λόγους, ποτέ δεν θα θελήσει να παραμείνει σε αυτήν αν νιώθει ότι όλο αυτό γίνεται εις βάρος του και σταδιακά του δημιουργεί αυξανόμενη συναισθηματική δυσφορία, πίεση και άγχος.

Αντιμετώπιση του φαινομένου

Η αντιμετώπιση του συγκεκριμένου φαινομένου εξαρτάται κυρίως από την ένταση των συμπτωμάτων που εμφανίζονται στην εκάστοτε περίπτωση και στο εκάστοτε άτομο. Σε ελαφριές εκδηλώσεις αρκούν μέτρα, τα οποία αποσκοπούν στην ανακούφιση από τους στρεσογόνους παράγοντες, στην ξεκούραση του ατόμου, στην άθληση και στην αλλαγή της στάσης του απέναντι στο εργασιακό πλαίσιο. Σε σοβαρότερης μορφής συμπτώματα προτείνονται πιο ουσιαστικές και στοχοκατευθυνόμενες παρεμβάσεις, τόσο ψυχοθεραπευτικές, όσο και φαρμακολογικές σε ειδικές περιπτώσεις.

Ωστόσο, το σημαντικότερο και το πιο ουσιαστικό σε όλους τους ανθρώπους αποτελεί η πρόληψη του φαινομένου. Έτσι, σε προσωπικό επίπεδο, αξίζει ο καθένας να προσπαθήσει να αναρωτηθεί: σε ποιους τομείς και ερεθίσματα δίνει προτεραιότητα, τι στόχους έχει βάλει από τον εαυτό του, αν διεκδικεί αυτά που θέλει, αν δέχεται την αποτυχία, καθώς και τον τρόπο που αναστοχάζεται την αποτυχία αυτήν, αν μπορεί να βάζει όρια, καθώς και τέλος, αν έχει καταφέρει να διατηρήσει μια ισορροπία στη ζωή του ανάμεσα στον επαγγελματικό και προσωπικό του χρόνο.